کیمیای بیداری در آینه کلام شمس

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا وسیما، شمس الدین محمد بن علی بن ملک داد تبریزی، نه در پی مریدپروری و نام آوری، بلکه در جست وجوی جانی مشتاق و آزاده بود؛ عارفی که ورودش به قونیه، نه تنها جانِ جلال الدین محمد بلخی را مشتعل ساخت و از مفتی و فقیهی رسمی، عارفی نغمه سرا و صاحب سوز پدید آورد، بلکه منظومه ای نوین از نفی تعصب، پرهیز از ریای زاهدانه و جست وجوی اخلاص باطنی را پیش روی سالکان الی الله قرار داد، دیداری تاریخی که مولوی را به «مولانایِ» شعر و شهود بدل ساخت و آینه ای تمام نما از حقیقت توحید و عشق الهی پیش روی تاریخ نهاد.

شمس تبریزی چهره ای یگانه و رمزآلود در تاریخ تصوف و عرفان اسلامی است. او که خود را «غریب» می خواند و در جست وجوی انسانی از جنس حقیقت، اقلیم ها را زیر پا می گذاشت، با ورودش به قونیه در سال 642 هجری، تحولی بنیادین در اندیشه مولانا ایجاد کرد. شمس پرده های قیل وقالِ صرف و دانشِ بی عمل را کنار زد و به تعبیر خودش، مولانا را از «سجاده نشینی باوقار» به «بازیچه کودکان کوی» عشق الهی تبدیل کرد.

اندیشه شمس که در اثر درخشان  «مقالات شمس تبریزی»  به یادگار مانده، بازتابی از بی پروایی زبانی، صداقت عریان، نفی ریاکاری و تاکید بر گوهر درونی دینداری است. او حقیقت را نه در قالب های جامد لفظی، بلکه در صفا، اخلاص و پیوند مستقیم جان با پروردگار جست و جو می کرد. کلام شمس گزنده، اما بیدارگر بود؛ سخنانی سرشار از بصیرت دینی که هدفش شکستن بت های ذهنی و عادت های فرساینده بود.

امروز و در روزگاری که انسان مدرن بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازتعریف مفاهیمی، چون هویت، معنا و آرامش درونی است، بازخوانی سخنان و اندیشه های شمس تبریزی می تواند رویکردی عمیق و اصیل از معرفت اسلامی و انسان شناسی عرفانی را پیش روی نسل جوان قرار دهد.

برای آشنایی عمیق تر با جهان فکری این عارف شوریده، مطالعه آثار زیر پیشنهاد می شود:

«مقالات شمس تبریزی» با تصحیح و تعلیقات عالمانه دکتر محمدعلی موحد (انتشارات خوارزمی)؛ متن اصیل سخنان شمس در قونیه.

«شمس تبریزی» اثر دکتر محمدعلی موحد (انتشارات طرح نو)؛ روایتی تحلیلی، مستند و همه جانبه از زندگی، اندیشه و سفر های شمس.

«پله پله تا ملاقات خدا» اثر دکتر عبدالحسین زرین کوب (انتشارات علمی)؛ اثری فاخر که فصل های درخشانی از آن به تاثیر شگرف دیدار شمس و دگرگونی روحی مولانا اختصاص دارد.

بزرگداشت شمس تبریزی، تنها یادبود یک شخصیت تاریخی در آرامگاه او در خوی یا صفحات تذکره ها نیست؛ بلکه یادآوری ضرورت بازگشت به صداقت درونی، رهایی از ظاهرسازی و احیای ارزش های اصیل حکمت و معنویت ایرانی–اسلامی در عصر حاضر است؛ نوری که قرن ها پیش تابید و هنوز راهنمای سالکان کوی حقیقت است.